The Substance (2024)
77. Cannes Film Festivali’nde dünya prömiyerini yapan ve Altın Palmiye için yarışan Substance, Fransız yönetmen ve senarist Coralie Fargeat’ın yazıp yönettiği bir body horror filmi. Eski Hollywood yıldızı Elizabeth Sparkle aerobik egzersizi şovu yayınlayan bir televizyon programının yıldızıdır. Elizabeth 50. yaşına gelmesi ve fiziksel “çekiciliğini” kaybetmesi nedeniyle işten kovulur, yerine daha genç birinin işe alınacağını öğrenir. Bu haber ile sarsılan Elizabeth araba kazası geçirir ve kontrol için hastaneye gider. Hastanede bir hasta bakıcının önerisi ile “cevher” adlı bir çeşit yaşlanma karşıtı ilaç/tedavi yöntemi ile tanışır. Cevher Elizabeth’in damarlarına enjekte edildiğinde, daha genç, daha güzel, daha mükemmel bir versiyonunu bedeninin içinden dışarıya çıkararak yaratmayı vaat eder.
Cevher ile birlikte Elizabeth, iki farklı bedene bölünecektir. Elizabeth 1 hafta kendi bedeninde yaşarken, 1 hafta daha genç versiyonu olan Sue’nun bedeninde yaşayacaktır. Cevher’in tek kuralı aktif bedende kalma süresinin bir hafta ile sınırlı olmasıdır. Süre aşılırsa diğer bedende bozulmalar meydana gelir. Yaşanılanlar pasif olan bedenin bilincinde deneyimlenmediği için birbirlerinden gün çalan bedenlerin gördüğü zararlar ancak diğer beden değişiminde fark edilebilir. Bu durum, Elizabeth’in iki versiyonu arasında vahşi bir rekabete yol açar. Sue, zaman ilerledikçe daha çok gün çalarak Elizabeth’in gerçek bedeninde geri dönülemez tahribatlara ve canavarlaştırılmış bir yaşlanmaya neden olur. Film bu bedensel geçiş ve dönüşümleri izleyiciye tekrar tekrar ve çok rahatsız edici sekanslar ile gösterir.
Filmin senarist ve yönetmeni Fargeat: “Yakın zamana kadar, kırklı yaşlarımı geçtiğimde ve ellili yaşlarıma doğru ilerlerken, gerçekten şiddet içeren düşüncelere sahip olmaya başladım. Sanki kimse için artık ilginç olmayacağım gibi. Bir daha bir varoluşum olmayacakmış gibi… Bu düşünce o kadar şiddetliydi ki tüm bunlar hakkında bir şeyler yapmam için doğru zaman olduğuna karar verdim. Bunun dünyayla olan ilişkimi güçlü bir biçimde şekillendirdiğini düşünüyorum ve bunun birçok kadın için aynı olduğuna inanıyorum. Kendimi bundan gerçekten kurtarmak istedim ya da en azından bunu dışarı atmak, nazik olmayan, kontrolsüz, hoş olmayan bir şekilde bir yere atmak istedim, ki bence bu bizim olmamız istenen yerin tam tersi.”
Substance, dayatılan güzellik standartlarının ve ileri yaşa bağlı ötekileştirmenin kadınlar üzerinde oluşturduğu mükemmellik ve gençlik takıntısını sert bir dil ile eleştirir. Güzellik ve gençlik uğruna ne kadar risk alınabileceğini ve bu uğurda verilen kararlar neticesinde kadınların kendi bedenlerine yabancılaşmasını gözler önüne serer. Film, toplum baskısının nasıl kadınların kendine duyduğu bir nefrete dönüştüğünü tarif etmeye çalışır. Güzelliğin metalaştırıldığı, yaşlanmanın kaçınılan/korkulan bir yaşam evresi olarak algılandığı çağın normlarını sorgulatan bir film. Yılın en çok konuşulan filmlerinden olan Substance, kimilerine göre feminist bir film olarak nitelendirilse de karakterlerin gençlik ve güzellik kavramlarını ona dayatılan normlar ile aynı biçimde algılamaya devam etmesi, sisteme dair hiçbir şekilde baş kaldırışı ya da iki benliği arasında bir dayanışma yaratmaması dolayısıyla feminist bir perspektif yansıttığı düşüncesine soru işaretleri eşlik ediyor.