Uluslararası bağlayıcılığı olan Yaşlı Hakları Sözleşmesi oluşturma hedefine doğru bir önemli adım daha atıldı. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi tarafından sürdürülen, Türkiye’nin de yer aldığıı Yaşlı Bireylerin Hakları için Hükümetlerarası Çalışma Grubu IGWG-HROP, Sözleşme taslağını ortaya çıkarmak için Cenevre’de 13-17 Temmuz tarihlerinde ilk oturumunu yaptı.
IGWG-HROP oturumunda üye Devlet olarak ülkemizi Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı delegasyonu temsil etti.
Bakanlık temsilcisinin konuşma kaydını, UN TV’nin oturumdan yaptığı çevrimiçi yayınında bulabilirsiniz.
Konuşma metnini UN TV tarafından yapılmış deşifresindeki haliyle ve resmi olmayan çevirisiyle paylaşıyoruz.
Konuşma metninin aslını İngilizce sayfamızda bulabilirsiniz.
Teşekkür ederim Sayın Başkan,
Türkiye Delegasyonu, bu önemli özeti hazırlayan İnsan Hakları Yüksek Komiserliği’ne teşekkür eder; ayrıca Profesör Barnes’e kapsamlı ve net değerlendirmeleri için de teşekkür etmek isterim.
Türkiye, yaşlıların tüm insan haklarından ve temel özgürlüklerden eşit şekilde yararlanma hakkına sahip tam hak sahipleri olarak tanınmaları gerektiğine kesin olarak inanmaktadır. Yaşlılar, yalnızca koruma ve bakımdan yararlanan kişiler değil, ailelere, topluluklara ve sürdürülebilir kalkınmaya paha biçilmez katkılar sunmaya devam eden aktif toplum üyeleridir.
Bu bağlamda, mevcut koruma eksiklerini gideren ve uluslararası insan hakları sistemi içinde yaşlıların görünürlüğünü artıran, insan haklarına dayalı ve kapsayıcı bir çerçevenin geliştirilmesini destekliyoruz.
Gelecekteki bu belge, mevcut uluslararası insan hakları yapısına sağlam bir şekilde dayandırılmalı ve özellikle normatif ve uygulama eksikliklerinin devam ettiği alanlarda, yaşlılık döneminde hakların uygulanmasını netleştirerek katma değer sağlamalıdır. Türkiye insan onuru, eşitlik ve ayrımcılık yapmama, özerklik, katılım, erişilebilirlik ile şiddet, istismar ve ihmalden korunma ilkelerine özel önem vermektedir.
Ayrıca, hızlı dijital dönüşüm ve yapay zeka bağlamında ortaya çıkanlar da dahil olmak üzere, her türlü yaşçılık ve yaşa dayalı ayrımcılıkla mücadele etmenin gerekliliğini vurgulamaktayız.
Ayrıca yaşam seyri yaklaşımının hayati önem taşıdığına inanıyoruz. Yaşlılık döneminde yaşanan eşitsizlikler, genellikle yaşam boyu biriken dezavantajlardan kaynaklanmaktadır. Bu nedenle, politikalar ve yasal çerçeveler yaşlı kadınlara ve engelli yaşlılara da özel önem vermelidir.
Sayın Başkan,
Türkiye aile ve nesiller arası dayanışmanın güçlendirilmesine özel önem vermektedir. Aileler birçok toplumda yaşlılar için destek ve bakımın temel taşı olmaya devam etmektedir. Türkiye, 2025 yılını “Aile Yılı” ilan ederek, aile bağlarını güçlendirme, nesiller arası dayanışmayı teşvik etme ve yaşlılar da dahil olmak üzere tüm aile üyelerinin refahını destekleme konusundaki kararlılığımızı bir kez daha teyit etmiştir.
Bununla birlikte, ailelerin ve toplulukların önemli rolünün kabul edilmesi, yaşlıların haklarına saygı gösterme, bu hakları koruma ve yerine getirme konusundaki devletlerin birincil sorumluluğunu azaltmamalıdır.
Son olarak Türkiye, gelecekteki belgelerin pratik, uygulanabilir ve çeşitli ulusal gerçekleri ve kapasiteleri dikkate alacak kadar esnek olması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu nedenle, uluslararası işbirliği, teknik yardım ve iyi uygulamaların paylaşımı, etkili bir uygulama için hayati önem taşıyacaktır.
Türkiye, hiçbir yaşlı kişinin geride bırakılmamasını sağlayan kapsayıcı, ileriye dönük ve etkili bir uluslararası çerçeve oluşturma ortak hedefi doğrultusunda bu müzakerelere yapıcı bir şekilde katılmaya hazırdır.
Teşekkür ederim.