65+ Yaşlı Hakları Derneği olarak, “Adil Şehirler İçin Daha Güçlü Sivil Toplum” programı kapsamında 11–14 Mayıs 2026 tarihlerinde İtalya’nın Cenova kentinde gerçekleştirilen çalışma ziyaretine katıldık.
İstanbul’dan yaklaşık yirmi farklı sivil toplum temsilcisinin yer aldığı bu programda; sosyal kapsayıcılık, topluluk katılımı, kadınların güçlenmesi, sosyal girişimcilik ve katılımcı yerel yönetim alanlarında çalışan kurum ve girişimleri yerinde inceleme fırsatı bulduk. Ziyaret, deneyim paylaşımı, ortak öğrenme ve gelecekte geliştirilebilecek iş birlikleri açısından son derece verimli geçti.
Program kapsamında ilk olarak Casa Gavoglio ziyaret edildi. Eski bir yapının, Avrupa Birliği destekli projeler ve yerel paydaşların iş birliğiyle mahalle odaklı sosyal bir merkeze dönüştürüldüğünü gördük. Atölyeler, kültürel etkinlikler ve sosyal projeler için ortak kullanım alanı sunan Casa Gavoglio, katılımcı kentsel dönüşüm ve topluluk temelli kullanım açısından önemli bir örnek oluşturuyordu.
Ardından Defence for Children International Italia ile bir araya geldik. Göçmen çocuklar, refakatsiz çocuklar ve insan ticareti mağdurlarıyla çalışan bu kuruluşun hak temelli yaklaşımı; hukuki destek, mentorluk ve toplum temelli çalışmalarla güçlendirilmişti.
alVerde APS / Madda Circolare tarafından yürütülen katılımcı atölyede ise eski çerçeveler üzerinden ileri dönüşüm teknikleriyle yaratıcı bir çalışma gerçekleştirdik. Bu çalışma, bireysel hikâyeler, kimlik ve toplumsal roller üzerine düşünmeyi teşvik eden katılımcı ve güçlendirici bir yöntem olarak dikkat çekiciydi.
Programın son gününde Cenova Belediyesi temsilcileriyle bir toplantı gerçekleştirildi. Toplantıda sosyal politikalar, yerel refah sistemleri, Avrupa Birliği destekli projeler ve sivil toplum–belediye iş birlikleri üzerine bilgi alışverişinde bulunuldu. İtalya’nın en yaşlı kentlerinden biri olan Cenova’nın, yaşlanma alanında geçmişte yaşanan eksikliklerden ders çıkararak daha katılımcı ve kuşaklararası ilişkileri güçlendiren projeler geliştirme çabası içinde olduğu gözlemlendi. Yaşlı bireylerin ihtiyaç ve beklentilerini dinlemeye dayalı bu yaklaşım, bizim açımızdan özellikle değerliydi.
Bu ziyaret sırasında en dikkat çekici gözlemlerden biri, ziyaret edilen kuruluşların büyük ölçüde mahalle, semt veya bölge ölçeğinde çalışan yerel yapılar olmasıydı. Bu kuruluşlar; diğer dernekler, kooperatifler, esnaf örgütleri, gönüllü grupları ve yerel yönetimlerle güçlü iş birlikleri kurarak faaliyet göstermekteydi. Kurumlar arası rekabetten çok dayanışma, ortak üretim ve kaynak paylaşımı kültürünün öne çıktığı görüldü.
Bu iş birliği modeli yalnızca sosyal etkiyi artırmakla kalmıyor; aynı zamanda kuruluşların kurumsal sürdürülebilirliğini güçlendiriyor ve uluslararası fonlara erişimlerini kolaylaştırıyor. Birçok yapının Avrupa Birliği ve uluslararası destek programlarına tek başına değil, yerel ortaklık ağları üzerinden başvurduğu; bu sayede daha güçlü, kapsayıcı ve uygulanabilir projeler geliştirebildiği gözlemlendi
Bu deneyim, yaşlı hakları alanında çalışan kuruluşlar açısından da önemli bir perspektif sunmaktadır. Yerel ölçekte güven ilişkileri kurabilen, farklı paydaşlarla ortak hareket eden ve mahalle temelli dayanışma ağları oluşturabilen sivil toplum yapılarının hem toplumsal etkilerinin hem de kurumsal dayanıklılıklarının arttığı görülmektedir.
65+ Yaşlı Hakları Derneği olarak, bu çalışma ziyaretinden edindiğimiz gözlem ve öğrenimleri Türkiye’de yaş dostu, kapsayıcı ve dayanışmacı topluluklar oluşturma çalışmalarımıza taşımayı hedefliyoruz. Özellikle yerel iş birlikleri, gönüllülük modelleri, belediye-STK ilişkileri ve proje geliştirme süreçlerimiz açısından bu deneyimin yol gösterici olacağına inanıyoruz.